Savaşta İşlemeye Devam Eden Kurumlar

Şubat 2022’de makul bir gözlemci Ukrayna devlet mekanizmasının kilitlenmesini beklerdi. Ödenmeyen emekli maaşları, erişilemeyen siciller, kapalı mahkemeler, toplanmayan vergiler. Bunların çok azı gerçekleşti ve nedenleri ortaya koymaya değecek kadar özgül.

Önceden yapılmış dijitalleştirme

Siciller, vergi sistemi ve vatandaşa dönük yönetimin büyük bölümü önceki yıllarda çevrimiçine taşınmıştı. O iş kolaylık için ve küçük yolsuzluğu azaltmak için yapılmıştı. Savaş dönemindeki değeri tesadüfî ve muazzamdı: bir sunucudan çalışan hizmet, eskiden bulunduğu ofisi gerektirmez.

Kritik devlet sicillerinin kopyaları erken bir aşamada ülke dışına çıkarıldı. Bu tek karar, kimin neye sahip olduğunun ve kimin neye hak kazandığının hukuki kaydını korudu.

Önceden yapılmış yerelleşme

Birleşme reformu belediyelere gerçek bütçeler ve gerçek karar yetkisi vermişti. 2022’de bu, belediye başkanlarının ve meclislerin talimat beklemeden hemen hareket edebilmesi demekti — tahliyeyi, barınmayı, suyu ve ısınmayı kendi yetkileriyle örgütlemek.

Merkezî bir devlet başkenti kaybederse her şeyi kaybeder. Yerelleşmiş bir devletin yüzlerce karar noktası vardır.

Yapısal olmayan kısım

İnsanlar işe gitti. Sicil memurları, öğretmenler, altyapı ekipleri, vergi görevlileri, hâkimler. İçindeki insanlar giderse hiçbir yapı ayakta kalmaz ve bu, hiçbir reformun önceden kuramayacağı kısımdır.

Bundan çıkardığım

Reformlar genellikle verimlilik argümanlarıyla gerekçelendirilir. Gerçek değerleri çoğu zaman dayanıklılık çıkar — karar alınırken kimsenin fiyatlandıramayacağı ve zamanı geldiğinde en çok işe yarayan fayda.

Önceden yapılmış olan iki şeyin — dijitalleşme ve yerelleşme — kriz anında işe yaraması, hazırlığın tanımıdır: ihtiyaç duyulmadan yapılan yatırım. Şirketlerde de böyle; yedek sistemler barışta israf, krizde varlık sebebi görünüyor. Benim çıkardığım ders şu — dayanıklılık, kriz anında alınan kararlarda değil, öncesinde alınanlarda birikiyor.