Türkiye Ukrayna Serbest Ticaret Anlaşması: Neden Bu Kadar Uzun Sürdü ve Neleri Değiştiriyor?

Türkiye ile Ukrayna arasında serbest ticaret anlaşması müzakereleri 2007'de açıldı. Anlaşma Şubat 2022'de imzalandı. Ticareti büyük ölçüde tamamlayıcı olan iki ekonomi arasındaki bir anlaşma için on beş yıl açıklama gerektiriyor ve açıklama bu özel vakanın çok ötesinde işe yarıyor.

Neden bu kadar uzun sürdü

İki ülke arasındaki ticaretin büyük bölümü hiçbir zaman sorun değildi. Türkiye'ye giden Ukrayna tahılı, cevheri ve çelik yarı mamulü ile Ukrayna'ya giden Türk makinesi, kimyası ve tüketim malı, kaldırılması kolay olacak kadar düşük tarifelerle karşılaşıyordu.

Zorluk, her iki tarafın da siyasi ağırlığı olan bir yerli üretici grubuna sahip olduğu birkaç kategoride yoğunlaşmıştı.

En büyüğü tarımdı. Ukrayna tahıl, yağlı tohum ve işlenmiş gıda için erişim istiyordu; Türkiye tarım sektörünü ağır biçimde koruyor ve Ukrayna'nın en çok istediği kategorileri açmaya yanaşmıyordu.

Tekstil ve hazır giyim ters yönde işledi. Türk üreticiler açık erişim istiyordu; büyük ölçüde küçülmüş ama siyaseten hâlâ mevcut olan Ukrayna hafif sanayisi direndi.

Üçüncü nokta otomotivdi. Türkiye'nin kayda değer bir taşıt üretim sanayisi var; Ukrayna'nınki küçük ve anlaşmanın aşındıracağı bir ithalat vergisi yapısıyla korunuyordu.

Modern bir anlaşmanın en çok değer yarattığı alanlar olan hizmetler ve kamu alımları en son karara bağlandı.

Örüntünün gösterdiği

Genel ders şu: ticaret anlaşmaları, tartışmasız olan yüzde doksanlık ticarette tıkanmaz. Yoğunlaşmış bir yerli çıkarın dağınık bir tüketici faydasıyla karşılaştığı küçük payda tıkanır ve yoğunlaşmış çıkar her zaman daha iyi örgütlüdür.

Bir anlaşmayı bekleyen işletme için sonuç: takvimi genel ticari mantık değil, birkaç ürün grubunun siyaseti belirler. Kategorisi tartışmalı olmayan herkes anlaşmanın eninde sonunda geleceğini varsayabilir; kategorisi tartışmalı olan, temiz bir liberalizasyon değil uzun geçiş süreleri ve kota düzenlemeleri beklemeli.

Anlaşma ne içeriyor

Sanayi mallarının büyük çoğunluğunda tarife kaldırımı, hassas kalemler için geçiş süreleriyle. Belirlenmiş bir tarım ürünleri listesinde tam liberalizasyon yerine tarife kotaları. Hizmetler, kamu alımları, menşe kuralları ve uyuşmazlık çözümüne ilişkin hükümler.

Menşe kuralları özel dikkati hak ediyor. Bir ülkede üçüncü ülke bileşenlerinden monte edilen bir ürünün tercihli muameleye hak kazanıp kazanmadığını belirliyorlar ve bir anlaşmanın pratik değeri ya orada sağlanıyor ya orada kayboluyor. Tarife indiriminin size uygulandığını varsaymadan önce ürün grubunuz için özel kuralı kontrol edin.

Pratik adımlar

Her iki yöndeki ihracatçı için üç madde.

Kendi GTİP kodlarınız için tarife cetvelini alın ve hem güncel oranı hem geçiş süresini kontrol edin. Serbest ticarete dair manşet duyurular rutin olarak çok yıllı kademeli geçişleri gizler.

Ürününüz için menşe kuralı gerekliliğini ve tedarik zincirinizin bunu karşılayıp karşılayamayacağını anlayın. Menşe testini geçemeyen bir ürün anlaşmadan hiçbir şey kazanmaz.

Ve tarım ya da gıdadaysanız kota düzenlemelerini kontrol edin. Yılın ilk haftalarında tükenen bir tarife kotası, işlevsel olarak manşetin düşündürdüğünden çok daha küçük bir tavizdir ve bu, tarım fasıllarının yinelenen bir özelliğidir.

Bu arşivden ilgili

• Baltık ve İskandinav Şirketlerinin Gözünden Ukrayna: Farklı Bir Yaklaşım
• Yeni Hava Rotaları: Ticaretin Yönüne Dair Öncü Bir Gösterge
• Türkiye ve Ukrayna: İki Karadeniz Ekonomisinin Tamamlayıcı Ticaret İlişkisi
• Ukrayna Yıllık Değerlendirme 2018: yükselen bir ücret tabanına karşı büyüme

On beş yıl süren bir müzakerenin tarifeyle ilgisi azdır; mesele hep hangi sektörün korunacağıdır. Bir ithalatçı olarak beklerken öğrendiğim şu: anlaşma imzalandığı gün değil, gümrük idaresi onu uygulamaya başladığı gün yürürlüğe girer. İkisi arasında genellikle bir yıl vardır ve o yılın planlaması kimsenin yapmadığı iştir.