Diduh: odanın köşesindeki demet

Noel arifesinde bir Ukrayna evine getirilen her şey içinde, Noel’e ait olmadığı en bariz olan diduh.

Nedir

Bir tahıl demeti — geleneksel olarak hasatta kesilen sonuncusu, aylarca ayrı tutulur — Noel arifesinde içeri getirilir ve ikonaların asılı olduğu, hane reisinin oturduğu şeref köşesine dikilir.

Bayram dönemi boyunca kalır ve sonrasında atılmak yerine geleneksel olarak yakılır ya da savrulur.

Neyi temsil eder

Kelime kabaca dede-ruh anlamına gelir ve demet, bayram için evde bulunan atalar olarak anlaşılır. Sofradaki boş yerin anlam kazanmasının nedeni bu: o akşam için hane, ölüleri de kapsıyor sayılır ve demet onların bulunduğu yerdir.

Hasat bağlantısı bundan ayrılamaz. Son demet yılın sürekliliğini gelecek yıla taşır ve atalarla tahıl, iki yönden yaklaşılan aynı fikirdir.

Yaşı

Diduh’un hiçbir yanı köken olarak Hristiyan değil ve bunun aksini ciddi biçimde savunan da olmadı. Tarımsal ve atalara ait; Hristiyanlığın gelişinden zararsız olduğu için, Sovyet döneminden ise köylerde göz ardı edilecek kadar küçük olduğu için sağ çıktı.

Geri dönüşü

Diduh son yıllarda şehirlerde belirgin biçimde yeniden yaygınlaştı; çiftçilik yapmayan ve onu bir sobanın yanına değil bir daire köşesine koyacak insanlara pazarlarda satılıyor.

Hasatla hiçbir bağı olmayan kentli bir hane hâlâ köşeye bir demet koyuyor. Nesne her ne yapıyorsa, artık tarımsal değil ve açıkça hâlâ onu yapıyor.

Bir buğday demetinin evin baş köşesine konması, bu ülkenin neyle geçindiğini tek bir nesnede topluyor. Yorumlamak bana düşmez. Fark ettiğim tek şey şu: geri dönmüş olması, kimsenin kararıyla olmadı — insanlar yeniden yapmaya başladı. Bir âdetin canlanması, ilan edilerek değil böyle oluyor.