Elli milyar, bir plana bağlı

Haziran 2023’te Avrupa Komisyonu, öncekilerden yapısal olarak farklı bir şey önerdi: tek araç, dört yıl; hibe, imtiyazlı kredi ve yatırım garantilerini birleştiriyor ve ödeme, Ukrayna’nın kendisinin yazacağı bir plana bağlanıyordu.

Bu son nokta, dikkat edilmeye değer tasarım kararıdır. Eline tutuşturulan bir koşullar listesi değil; alıcı hükûmetin hazırladığı, değerlendirilen, üzerinde anlaşılan ve kilometre taşları karşılandıkça ödenen bir plan — reformlar, yatırımlar, sıralama.

Sahiplenme davranışı neden değiştirir

İki modelle de çalıştım. Dışarıdan dayatılan koşullar asgari düzeyde karşılanır ve sessizce geri alınır. Bir hükûmetin yazdığı ve kamuya taahhüt ettiği bir planın yerli bir yazarı vardır ve bakan değişikliğinden sağ çıkan da yerli yazarlıktır.

Ayrıca herkese üzerinden çalışacağı bir belge verdi. Yatırım planlayan bir şirket, devletin neyi ne zaman reform etmeyi düşündüğünü okuyabildi; bu, işlerin düzeleceğine dair genel bir beklentiden çok daha iyi bir karar zeminidir.