Hukuki Belirsizliğin Yüksek Olduğu Pazarlarda Sermayeyi Korumak

Ukrayna'yı bir yatırım hedefi olarak değerlendiren her çalışma mahkemeler konusunda aynı sonuca varıyor: sistemin en zayıf parçası ve doğru fiyatlanamayan en büyük başlıca risk kaynağı.

Bu doğru ve aynı zamanda uzak durmak için bir neden değil. Kayda değer yabancı sermaye Ukrayna'da yirmi yıl kârlı biçimde faaliyet gösterdi. Bu yatırımcıların yaptığı, sorunu yok saymak değil onun etrafında yapı kurmak oldu.

Holding yapısı

Ukrayna'ya yapılan önemli yabancı yatırımların çoğu, güvenilir şirketler hukuku ve Ukrayna ile güçlü bir ikili yatırım anlaşması olan bir yargı çevresindeki ara holding şirketi üzerinden tutuluyor — tarihsel olarak en yaygınları Kıbrıs, Hollanda ve Avusturya oldu.

Mesele öncelikle vergi değil. Mesele ortaklık sözleşmesine uygulanacak hukuk, ortaklık uyuşmazlıklarının forumu ve anlaşma korumasına başvurabilme yetisi. Bir Hollanda holdingindeki iki taraf arasındaki ortaklık uyuşmazlığı, işletme varlığı nerede olursa olsun, Hollanda hukukuna göre bir Hollanda forumunda çözülüyor.

Tahkim şartları

Ukrayna New York Sözleşmesi'ne taraf; yani yabancı tahkim kararları orada icra edilebilir. Bu, esasa karar vermesi için bir Ukrayna mahkemesine güvenmekten anlamlı biçimde farklı bir konum.

Pratik yönlendirme, kurumsal tahkimi — ICC, Stockholm'deki SCC, LCIA veya Viyana merkezi — Ukrayna dışında bir tahkim yeri ve tanımlı bir uygulanacak hukukla belirlemek. Bu büyük sözleşmelerde standart ve orta ölçekli olanlarda sıkça atlanıyor; taslak aşamasında düzeltmeye değer bir hata.

Sınır maliyet. Uluslararası tahkim, kayda değer bir eşiğin altındaki uyuşmazlıklar için gerçekçi bir çare olmayacak kadar pahalı; orta ölçekli işletme için diğer mekanizmaların daha çok önem taşımasının nedeni bu.

Anlaşma koruması

Ukrayna'nın çok sayıda ülkeyle ikili yatırım anlaşması var ve enerji sektörü yatırımlarına Enerji Şartı Anlaşması uygulanıyor. Bunlar devlet eliyle kamulaştırma ve adil olmayan muameleye karşı, yatırımcı-devlet tahkimiyle icra edilebilir koruma sağlıyor.

Ticari bir karşı tarafa karşı değil devlet eylemine karşı koruyorlar ve yalnızca yatırım nitelikli bir yargı çevresi üzerinden tutuluyorsa uygulanıyorlar — holding yapısının önem taşımasının bir nedeni daha.

Orta ölçekli bir yatırımı gerçekte ne korur

Çoğu şirket için hukuki mekanizmalar çalışan bir araç değil bir emniyet ağı ve gerçek korumalar operasyonel.

Alınamayacak şeylerin kontrolü: müşteri ilişkileri, marka, teknik bilgi, kritik bir girdinin tedariki. Varlıkları alan ama müşterilere hizmet edemeyen bir yerel ortak çok az şey almıştır.

Açık yönetim kurulu kontrolüyle çoğunluk sahipliği ya da önemli kararlarda gerçek veto hakkı olan bir azınlık konumu — asla 50/50 yapı; en çok kilitlenmeyi ve en kötü sonuçları üreten düzen budur.

Kilometre taşlarına bağlı aşamalı yatırım; böylece maruziyet başta hepsi birden değil ilişki kendini kanıtladıkça büyür.

Doğrudan bankacılık ilişkileri ve şirket kaşesi, tescil belgeleri ile banka imzalarının doğrudan kontrolü. Bu bölgedeki uyuşmazlıkların şaşırtıcı bir bölümü, şirket belgelerini fiziksel olarak kimin kontrol ettiğine iniyor.

Dürüst özet

Bunların hiçbiri mahkeme riskini ortadan kaldırmıyor. Gerçekçi en kötü senaryoyu tam kayıp yerine ticari bir zarar hâline getiriyor ve karşı tarafı, iş birliğinin ihanetten kârlı olduğu bir konuma koyuyor.

Asıl amaç bu. Uygulamanın zayıf olduğu herhangi bir yargı çevresinde hedef mahkemede kazanabilmek değil — düzenlemeyi, kimsenin sizi oraya götürmek için güçlü bir güdüsü olmayacak biçimde kurmaktır.

Bu arşivden ilgili

• Kırım sonrası: üç haftada değişen ticaret coğrafyası
• Bir Ülke Krize Girdiğinde Yabancı Şirket Ne Yapmalı?
• Karadeniz Lojistiği: Yük Akışları ve Alternatif Rotalar
• Ukrayna Yıllık Değerlendirme 2014: ertelenen her şeyin vadesinin geldiği yıl

Sözleşmeyi yazarken kendime hep şunu soruyorum: bu maddeyi uygulatmam gerekirse nereye giderim ve ne kadar sürer. Cevap belirsizse madde yok sayılır. Orta ölçekli bir yatırımı gerçekte koruyan şey tahkim maddesi değil, ortağınızın sizinle işine devam etmek istemesi — hukuk son çare, ilişki ise ilk savunma hattıdır.