2014 ve 2015’in Şirket Bilançoları Hakkında Öğrettikleri

2008 ile 2015 arasında Ukrayna şirketleri iki ağır devalüasyondan geçti. İkincisinde batan firmalar genellikle birincisinden hiçbir şey öğrenmemişti ve başarısızlık mekanizması, tümüyle kaçınılabilir olduğu için açıkça söylenmeye değer.

Mekanizma

Kur uyumsuzluğu. Grivna kazanıp dolar borçlanan bir şirket, kendini bir kur pozisyonu taşıyor saysa da saymasa da dolarda açık pozisyondadır. Kur hareket ettiğinde borç, şirketin gerçekte kazandığı para biriminde büyüyor ve bir gecede devalüasyonun tamamı kadar büyüyor.

Aynısı döviz cinsinden bir kira için, kredili alınmış ithal stok için ve euro fiyatlı olup doksan gün sonra yerel parayla ödenen bir tedarik sözleşmesi için geçerli.

Şirketler yine de neden yaptı

Çünkü döviz kredileri çok daha düşük faiz taşıyordu ve tasarruf her ay görünürken risk, görünür olana kadar görünmezdi.

Bu aptallık değil; kurun tutacağına inanan birinin faiz farkına akılcı bir tepkisi ve devlet onu savunuyordu, bu da inancı makul kılıyordu.

Kalıcı olarak ne değişmeliydi

Borcun para birimini gelirin para birimiyle eşleştirmek. Dolar kazanan bir ihracatçı dolar borçlanabilir; grivna kazanan bir perakendeci hiçbir faiz oranında borçlanamaz.

Sözleşmeleri maliyetin para biriminde fiyatlamak ya da açıkça endekslemek.

Sıradan bir çeyreğe değil bir devalüasyona göre boyutlandırılmış bir işletme sermayesi tamponu tutmak.

Değişti mi

Kısmen. Korunmasız borçlulara döviz kredisi artık kısıtlı; bu, cazibeyi disiplinle değil düzenlemeyle ortadan kaldırdı. 2015’ten sağ çıkan firmalar böyle planlıyor ve o zamandan beri belirgin biçimde daha istikrarlılar.

Aynı satır: döviz borcu, yerel gelir. 2008’i atlatan şirketlerin çoğu 2014’te aynı yerden battı, çünkü arada dersi kalıcı hâle getirmemişlerdi. Biz o dersi ikinci seferde yazıya döktük — bugün hiçbir şirketimde gelirle uyumsuz para biriminde borç yok. Kalıcı olan ders değil, dersi kurala çeviren prosedürdür.