Kamu iktisadi teşebbüsleri ve denetim kurulu deneyi

Ukrayna’nın kamu iktisadi teşebbüsleri tarihsel olarak aynı anda hem mali bir yük hem siyasi bir kaynak oldu. Denenen reform özelleştirme değil yönetişimdi: devlet sahip kalsın ama sahipliğin nasıl kullanıldığı değişsin.

Model

Çoğunluğu rekabetçi biçimde seçilen ve ilgili bakanlığa hesap vermeyen üyelerden oluşan bağımsız denetim kurulları. Kurul genel müdürü atıyor ve görevden alıyor, stratejiyi ve bütçeyi onaylıyor ve şirketle bakan arasında duruyor.

Bu son işlev bütün amacın kendisi. Çözülmeye çalışılan sorun yetersizlik değil; ticari kararları siyasi nedenlerle alınan bir şirket — fiyatlama, satın alma, işe alma ve kime geç ödendiği.

İşleyen kısım

Kurulların düzgün oluşturulduğu ve rahat bırakıldığı yerde sonuçlar gerçekti: denetlenmiş hesaplar, uluslararası olarak işe alınan profesyonel yöneticiler, bütçeye gerçekten ödenen temettü ve bir dağıtım mekanizması olmaktan çıkan satın alma.

Nerede bozuldu

Yinelenen başarısızlık kurulun yetersizliği değil. Müdahale: hoşa gitmeyen bir karar alındığında görevden alınan kurullar, uzun süre boş bırakılan atamalar, yenilenmeyen görev süreleri, değişiklikle daraltılan yetkiler.

Bunların her biri bir imzayla geri alınabilir; bütün yaklaşımın yapısal zayıflığı bu. Bir kurul, yalnızca onu kaldırmak siyaseten maliyetli olduğu sürece bağımsızdır.

Ders

Sert bir atama ve görevden alma usulü olmayan yönetişim reformu bir kurum değil bir teamüldür. Herkes ona saygı göstermeyi seçtiği sürece işler. Kalıcı kılmak, usulü hukuka, ihlalinin maliyeti herkese görünür olacak kadar sıkı biçimde kilitlemeyi gerektirir — bunu istikrarlı biçimde koşul yapan uluslararası kreditörler dahil; modelin sahip olduğu en etkili koruma bu oldu.

Bir devlet şirketiyle çalışırken kurulun gerçek olup olmadığını tek bir şeyden anlarım: yönetim kararı ne kadar sürede çıkıyor ve kim imzalıyor. Gerçek kurulu olanlarda tedarikçi olarak muhatabınız bellidir; olmayanlarda karar her seferinde başka bir yere gidiyor. Yönetişim reformu, dışarıdan bakan için bu kadar somut bir şey.