Eski modelin son yılı: bir çağın sonunda yazılmış bir değerlendirme

2000'lerin başından itibaren Ukrayna ekonomisini yöneten modelin dört taşıyıcı parçası vardı. 2013'ün sonunda dördü de aynı anda çöküyordu ve onları birlikte incelemek, sonrasında olanların neden rastlantısal değil yapısal olduğunu gösteriyor.

Dört parça

Büyüme motoru olarak emtia ihracatı. Çelik, demir cevheri, kimya ve tahıl dövizi ve sanayi istihdamını üretiyordu. Küresel çelik fiyatları ve Çin kapasite genişlemesi motoru ortadan kaldırdı ve Ukrayna tarafındaki hiçbir politika onu geri getiremezdi.

Sanayi sübvansiyonu olarak ucuz ithal enerji. Ağır sanayi büyük ölçüde enerjinin bir piyasanın belirleyeceğinin altında fiyatlanması sayesinde rekabetçiydi. Bu düzen sürdürülmek için siyasi bir ilişki gerektiriyordu ve tüm sanayi tabanını o ilişkinin koşullarına rehin bırakıyordu.

Toplumsal sözleşme olarak hane halkı tarife sübvansiyonu. Hanelere gaz ve ısıtma maliyetin çok altında fiyatlanıyor, farkı devlet ve devlet gaz şirketinde biriken borç emiyordu. En büyük tekil mali sızıntı, en büyük arbitraj kaynağı ve üretim birimi başına enerji tüketiminin Avrupa'nın en yüksekleri arasında kalmasının nedeni buydu.

Güven çıpası olarak sabit kur. Rezervlerle savunuluyor, ulusal itibar olarak sunuluyor ve alttaki dış dengeden giderek kopuyordu.

Neden birlikte çöktüler

Çünkü bağlantılıydılar. İhracat motoru ithalatı finanse eden dövizi üretiyordu; ucuz enerji ihracatı rekabetçi kılıyordu; sübvanse tarifeler ihracat gelirinin sağladığı mali alanı gerektiriyordu; ve sabit kur ancak dış hesaplar yönetilebilir olduğu sürece sürdürülebilirdi.

Birinciyi kaldırın, geri kalanı sırayla desteğini yitirir. İhracat geliri düşer, dış açık genişler, rezervler kuru savunmak için harcanır, sübvansiyonun mali alanı kaybolur ve devlet gaz şirketinin zararları kamu borcuna dönüşür.

Bu dört ayrı sorun değil. Ömrünün sonuna gelmiş tek bir yapı.

Neyin sorunlu olmadığı

Burada kesin olmakta yarar var; çünkü modelin çökmesi her şeyin çöktüğü anlamına gelmiyor.

Tarım sektörü büyüyordu ve potansiyelini gerçekleştirmeye daha yeni başlamıştı. BT hizmetleri sanayisi hiçbir devlet katılımı olmadan hızla genişliyordu. Gıda işleme ve perakende iç talebe hizmet eden gerçek işler kuruyordu. İşgücü Avrupa ölçütlerine göre iyi eğitimli ve ucuzdu.

İşleyen her şey eski modelin dışında işliyordu ve çöken her şey onun parçasıydı.

Değerlendirme neyi gösteriyordu

Öndeki uyumun döngüsel olmadığını. Döngüsel bir düşüşü önceki düzene toparlanma izler; yapısal bir tükenişi ise farklı bir düzen ya da hiçbir şey izler.

Gerekecek somut önlemlerin hepsi önceden tanımlanabilirdi: maliyeti karşılayan tarifeler, dalgalı kur, bankacılık sektörü tasfiyesi ve zaten büyümekte olan sektörlere ihracat yönelimi.

Dördü de on sekiz ay içinde geldi ve hiçbiri tercihle gelmedi.

Aktarılabilir gözlem

Tek bir girdi fiyatının elverişli kalmasına bağlı bir ekonomik model, model değil bir pozisyondur. Fiyat tuttuğu sürece iyi performans gösterir ve tutmadığında verecek cevabı yoktur.

Herhangi bir ekonomiye — ya da herhangi bir şirkete — sorulmaya değer soru, avantajlarından hangisinin en ucuz girdisinin kaybını atlatacağıdır. Cevabın hiçbiri olduğu yerde düzen sonuçlarının düşündürdüğünden kırılgandır ve kırılganlığı gelene kadar gizleyen şey tam da o sonuçlardır.

Bu arşivden ilgili

• Büyümesi Duran Bir Ekonomi ve Bunun Üç Nedeni
• Manşet Büyüme Rakamı Yanıltıcı Olduğunda: Bileşime Bakmak
• Kronik Ödemeler Dengesi Sorunu ve Neden Sürekli Geri Döndüğü
• Ukrayna Yıllık Değerlendirme 2013: modelin tükendiği yıl

Bir modelin tükendiğini, tek bir göstergeden değil hepsinin aynı anda durmasından anlarsınız. Bunu şirket ölçeğinde de gördüm: satış durur, marj daralır, tahsilat uzar ve hepsi aynı çeyrekte olur. O noktada yapılacak şey daha çok çalışmak değil, modeli değiştirmek — ve bu, en zor kabul edilen karardır.