Seçimler ve yatırım: gerçekte ne değişir, ne değişmez

Ukrayna seçimlerinden önceki aylarda güvenilir bir örüntü var. Kararlar erteleniyor, sermaye harcaması geciktiriliyor ve şirketler taahhüde girmeden önce sonucu bekliyor.

Bu temkinliliğin bir kısmı akılcı. Çoğu değil ve ikisini ayırmakta yarar var.

Seçimden sonra gerçekten ne değişir

Bakanlıkların ve kurumların tepesindeki kadrolar ve onlarla birlikte şirketin ruhsat, izin ve düzenleyici sorularda muhatap olduğu belirli kişiler. Bu, Ukrayna'da güçlü bir kamu hizmeti olan bir ülkeye göre daha çok önem taşıyor; çünkü kurumsal hafıza daha ince ve ilişkiler daha ağır basıyor.

Devlete satan herkesi etkileyen bütçe öncelikleri — altyapı yüklenicileri, tıbbi tedarikçiler, savunmaya komşu sanayi.

Vergi idaresinin sıkılığı. Bu oranda değil, vergi idaresinin tahsilatı ne kadar hevesle kovaladığında bir değişim ve tarihsel olarak bütçenin doldurulması gerektiğinde, seçimlerden sonra sıkılaştı.

Ve 2004, 2010 ve 2014'ten sonra maddi olarak değişen genel dış politika yönü.

Ne değişmez

Bir iş önerisinin işleyip işlemediğini belirleyen hemen her şey.

Tüketici pazarının büyüklüğü ve yapısı. İşgücünün maliyeti ve niteliği. Yolların, demiryolunun ve limanların durumu. Seçim siyasetinden değil mali baskıdan sürüklenen kendi takviminde hareket eden vergi oranlarının kendisi. Ödemeler dengesinde hareket eden para birimi. Dönemin her hükümeti altında tutarlı biçimde yetersiz kalan mahkemelerin davranışı.

İş gerekçeniz Ukraynalı tüketicilerin paketli gıda satın almasına dayanıyorsa, o gerekçe parlamentoyu hangi koalisyonun elinde tuttuğundan esasen etkilenmez. Belirli bir bakanlık kararına dayanıyorsa zaten kırılgandı ve seçim bunu yalnızca görünür kılıyor.

Önem taşıyan istisna

2004, 2010 ve 2014 geçişleri bu anlamda olağan seçimler değildi; çünkü her biri ülkenin dış yönelimini, dolayısıyla ticaret rejimini, finansmana erişimini ve nihayetinde hukuki çerçevesini değiştirdi.

Bunlar gerçek kırılmalar. Ama önceden böyle tanınabilirler — esasen ülkenin hangi yöne baktığına dair bir seçim, aynı yönü kimin yöneteceğine dair olandan farklı bir olaydır ve ayrım genelde sandık gününden çok önce belli olur.

Pratik okuma

Seçim öncesi yararlı soru "kim kazanacak" değil, "varsayımlarımdan hangisi cevaba açık" sorusudur.

Faaliyetteki çoğu işletme için dürüst cevap: çok azı. Modeli bir devlet sözleşmesine, belirli bir ruhsata veya hâlâ bekleyen bir düzenleyici karara dayananlar için maruziyet gerçek ve temkinlilik yerinde.

Yirmi yılda Ukrayna'da en iyi sonuç alan şirketler büyük ölçüde kimin görevde olduğuna duyarsız konumlar kuranlar oldu — tüketim ürünleri, tarım, BT hizmetleri, perakende. Zorlananlar ise orantısız biçimde getirisi bir bakanlıkta alınan kararlara bağlı olanlardı.

Bu bir Ukrayna gözlemi değil. Genel bir gözlem ve Ukrayna onu çoğu yerden daha sık görünür kılıyor.

Bu arşivden ilgili

• ProZorro: açık ihale bir yabancı tedarikçi için gerçekte neyi değiştiriyor
• Bükreş 2008: tarihsiz bir vaat ve fiyatlamanın maliyeti
• Reform programı yolun ortasında: işleyeni ilan edilenden ayırmak
• Ukrayna Yıllık Değerlendirme 2012: bir kapı açılmış hâlde durgunluk

Seçim öncesi karar erteleyen yatırımcıları yıllardır görüyorum ve verilerin söylediği şey benim gözlemimle örtüşüyor: seçimden sonra vergi oranı da gümrük de değişmiyor, değişen personel oluyor. İstisna, kurumsal çerçevenin kendisinin oy pusulasında olduğu seçimler. Onun dışında beklemek, üç ay kaybetmekten başka bir şey değil.