Bankacılık Sektöründe Temizlik: Zorunlu ama Sancılı Bir Süreç

2014 öncesinde Ukrayna’da yaklaşık yüz seksen banka vardı. Birkaç yıl içinde bunların kabaca yarısı gitti.

Çoğu gerçekte neydi

Gözden kaçan kısım budur. Önemli bir bölümü işlevsel anlamda banka değildi. Bir sınai gruba bağlı hazine operasyonlarıydı; halktan mevduat toplayıp bankanın sahipleriyle aynı kişilerin sahip olduğu şirketlere kredi veriyorlardı. Bu ölçekte ilişkili taraf kredisi bankacılık değildir; başkalarının birikimini kendi işletme sermayenize çevirmenin bir yoludur ve riski mevduat sahibi taşır.

Diğerleri daha küçük ve daha basitti: parayı ülke dışına çıkarmak ya da kaynağı belirsiz nakdi başka bir şeye dönüştürmek için araçlar.

Temizliğin maliyeti

Çok yüksekti ve dürüstçe söylenmeli. Güvence sınırının üstündeki mevduat sahipleri para kaybetti. Bankası iflas ilan edildiğinde işletmeler bir gecede işletme sermayesini kaybetti. Bütün sisteme güven çöktü ve yeniden kurulması yıllar aldı. Sermaye desteği ve mevduat ödemelerinin mali maliyeti çok büyüktü.

Bilançosunda bir açık bulunduktan sonra en büyük özel bankanın 2016’da kamulaştırılması tek başına en büyük kalemdi ve hukuken hâlâ ihtilaflı.

Neden olması gerekiyordu

Çünkü alternatifi daha kötüydü. İlişkili taraf kredisi üzerine kurulu bir bankacılık sistemi grup dışındaki hiç kimseyi finanse edemez. Kredi, bir bankaya sahip olan birinin sahip olmadığı bir şirkete ulaşmaz. Bu, zayıf finansal sektörü olan bir piyasa ekonomisi değildir; ona benzeyen kapalı bir devredir.

Sonuç

Hayatta kalan bankalar düzgün sermayelendirilmiş, gerçek standartlara karşı denetlenen ve mülkiyete değil değerlendirmeye göre kredi veren bankalar. Sistem 2022’den sonra sınandığında — hiçbir düzenleyicinin tasarlamayacağı gerçek bir stres testi — dayandı, kârlı kaldı ve ödemeleri yürütmeye devam etti.

Bu sonuç 2015 ve 2016’da yüksek bir bedelle satın alındı. Değdi ve o zaman bunu söylemezdim.

Bankaların yarısının kapanması bizim tarafımızda da acı verdi — bir hesabımız donduruldu ve o parayı hiç göremedik. Ama bugün Ukrayna’da bir bankaya para yatırırken tereddüt etmiyorum ve bu, o temizliğin bedelinin karşılığı. Çalışmayan bir kurumu ayakta tutmanın maliyeti, kapatmanın maliyetinden her zaman yüksek — sadece daha geç ödeniyor.