2015 Reform Bilançosu: En Zor Yılda Neler Başarıldı?

Her manşet ölçüte göre 2015, bağımsız Ukrayna'nın ekonomik tarihindeki en kötü yıldı. Üretim keskin biçimde düştü, enflasyon 1990'lardan beri görülmemiş düzeylere ulaştı, grivna dolara karşı değerinin çoğunu yitirdi ve ülkenin bir bölümü işgal altındaydı.

Aynı zamanda önceki on yıldan daha fazla gerçek yapısal reformun yasalaştığı yıldı ve nedenini anlamak tek tek önlemlerden daha çok önem taşıyor.

Bankacılık temizliği

En belirleyici ve en az tartışılan. Merkez bankası, ödeme güçsüzlüğü, yetersiz sermaye veya ilişkili taraf kredilendirme aracı olarak kullanılma gerekçeleriyle çok sayıda bankanın — sayı olarak sektörün kabaca yarısının — lisansını geri aldı.

Bu son derece acı vericiydi. Mevduat sahipleri garanti sınırı üstündeki parayı kaybetti, işletmeler çalışan hesaplarını yitirdi ve mevduat garanti ödemelerinin mali maliyeti kayda değerdi.

Aynı zamanda dönemde Ukrayna ekonomisine yapılan en önemli tekil şeydi. 2014 öncesi bankacılık sektörü, anlamlı hiçbir açıdan banka olmayan, sahiplerinin sanayi gruplarının hazine operasyonu işlevi gören çok sayıda kurum barındırıyordu. Onların kaldırılması geriye kalanı gerçekten aracı kıldı ve sektörün 2022'nin çok daha büyük şoku boyunca gösterdiği istikrar doğrudan buna atfedilebilir.

Enerji tarifeleri

Hane halkı gaz ve ısıtma tarifeleri yirmi yıl maliyetin çok altında tutuldu; farkı devlet ve nihayetinde kamu borcuna dönüşen Naftogaz zararları karşıladı. 2015 düzeltmesi bunları maliyeti karşılama yönünde yükseltti.

Siyasi olarak acımasızdı ve mali sızıntının en büyük tekil kaynağını, ekonomideki yolsuzluk arbitrajının en büyük tekil kaynağını ve enerji verimliliği yatırımının başlıca caydırıcısını ortadan kaldırdı.

İhale

ProZorro elektronik ihale sistemi, kamu ihalelerini her teklifin, her katılımcının ve her kararın herkese görünür olduğu açık bir platforma taşıdı. Dönemin en başarılı reformları arasında ve işliyor; çünkü şeffaflık, devletin sahip olmadığı bir uygulama kapasitesi gerektirmiyordu.

Mali uyum

Açık; tarife düzeltmesi, harcama kısıtı ve nominal taahhütlerin reel değerini aşındıran enflasyonun bileşimiyle keskin biçimde düşürüldü. Sonuncusu bir politika başarısı değil ama aritmetik olarak önemliydi.

Neden o zaman oldu

Rahatsız edici genel ders şu: bu reformlar on beş yıldır öneriliyordu ve ancak alternatif mali çöküş olduğunda yasalaştı. Dış finansman koşulluydu, savaş mevcut durumu karşılanamaz kıldı ve direncin siyasi maliyeti geçici olarak eylemsizliğin maliyetinin altına düştü.

Bu örüntüdeki reform uzlaşı güdümlü değil kriz güdümlüdür; yani hızlı hareket eder, derine iner ve baskı kalktığında geri dönüşe açıktır.

Neyin başarılamadığı

Defalarca denenen ve merkezî çözümsüz sorun olarak kalan yargı reformu. Yeni kurumların yaratıldığı ama mahkûmiyet oranlarının düşük kaldığı büyük ölçekli yolsuzluğun etkin kovuşturulması. 2020'ye kadar bekleyen arazi piyasası serbestleşmesi. Ve neredeyse hiç kımıldamayan kalan devlet işletmelerinin özelleştirilmesi.

Örüntü yeterince açık: kural yazarak ve sistem kurarak uygulanabilecek reformlar başarılı oldu. Mevcut kurumların ve içindeki insanların davranışını değiştirmeyi gerektiren reformlar olmadı.

Bu ayrım sonraki her yıl geçerliliğini korudu ve ilan edilen herhangi bir Ukrayna reform programını değerlendirirken bilinmesi gereken en yararlı tek şey.

Bu arşivden ilgili

• 2015 yeniden yapılandırması: GSYH varantlarının gerçek maliyeti
• Eski modelin son yılı: bir çağın sonunda yazılmış bir değerlendirme
• Büyümesi Duran Bir Ekonomi ve Bunun Üç Nedeni
• Ukrayna Yıllık Değerlendirme 2015: en kötü yıl ve en çok reform

En kötü yılda en çok reformun yapılması bana şirket kurtarma dönemlerini hatırlatıyor: kimse rahatken yapısını değiştirmiyor. 2015’te bizim tarafımızda da öyle oldu — o yıl kurduğumuz maliyet disiplini, iyi yıllarda asla kurulmazdı. Kriz, tek başına bir fırsat değil; ama itiraz edenlerin sesinin en zayıf olduğu andır.